خلبانی و مهمانداری

چگونه خلبان شویم؟ راهنمای 0 تا 100 و عملی

چگونه خلبان شویم؟

چگونه خلبان شویم؟ از زمان کودکی وقتی از دانش آموزان یک کلاس می پرسیدند می خواهید در آینده چه کاره شوید؟ حداقل نیمی از آنها می گفتند خلبان. خلبانی و رویای پرواز در آسمان بسیار زیباست اما یقینا شما هم می دانید که رسیدن به این آرزو بسیار دشوار است. شاید از میان 10 کلاس درس پر از دانش آموز زمان کودکی تنها یک نفر بتواند خلبان شود!

به قول یکی از خلبانان خوب کشورمان، خلبانی یک حرفه نیست بلکه یک مرام با آرمان متعالی است…

تقریبا می توانیم بگوییم که حداقل 50 درصد شما خوانندگان این متن از روی حس کنجکاوی و یا افزایش اطلاعات عمومی در حال مطالعه این مقاله هستید اما 50 درصد دیگرتان واقعا به رویای خلبانی فکر می کنید و عزم خود را برای خلبان شدن جزم کرده اید. البته متاسفانه در خصوص برخی مشاغل حساس که یکی از آنها نیز همین خلبانی است تنها عزم کردن جزم و پیشتکار کارساز نیست!

چگونه خلبان شویم؟

اولین گام چیست؟

بدون شک خودتان هم می دانید و یا شنیده اید که یک خلبان باید به لحاظ سلامت جسمی در شرایط کاملا بی نقصی قرار داشته باشد؛ اینکه می گوییم بی نقص یعنی واقعا بی نقص! شاید از هر 10 نفر تنها 1 نفر دارای شرایط جسمی و روحی کاملا سالم باشد.

پس اگر کور رنگی یا مشکلات بینایی جدی دارید، مشکلات قلبی خصوصا در اتباط با دریچه های قلب‌تان دارید و یا به لحاظ عصبی و روحی دچار مشکلات غیر قابل درمانی هستید، همین حالا از خلبانی چشم پوشی کنید! به هر حال خلبان بالاترین جایگاه در سیستم هدایت و نظارت بر هواپیما را دارد و جان صدها انسان در دست اوست؛ لذا چنین سخت گیری هایی برای چنین شغل خطیری کاملا قابل درک است.

این نکته را هم همواره بخاطر داشته باشید که دنیای هوانوردی فقط خلبانی نیست…

اما بد نیست به چند مورد از آزمایشات مختص متقاضیان خلبانی نیز اشاره کنیم:

  • تست بینایی شامل میدان و عمق دید و تست کور رنگی
  • آزمایشات کامل ادرار و خون (حتی HIV) به همراه سنجش فشار خون
  • ادیومتری (نوار گوش)
  • نوار مغز و قلب
  • عکس از قفسه سینه و نوار ریه
  • عکس برداری و معاینه وضعیت سلامت دندان و فک
  • معاینه کلی بدن جهت احراز سلامت جسمانی (حداقل قد 165 سانتی متر)

در صورتی که این شانس را داشته باشید تا از همه معاینات و سنجش های پزشکی ذکر شده سربلند بیرون بیایید، به شما کارت AMCداده می شود که به معنای سلامت کامل شما بوده و با ارائه این کارت مجوز شرکت در دوره های خلبانی را خواهید داشت. مطمئن باشید که اخذ چنین کارتی به هیچ عنوان ساده نیست!

یک توصیه مهم: معمولا در میان عامه مردم حرف هایی زده می شود که ممکن است عده ای را بی جهت از اقدام جهت گام برداشتن در راه خلبانی نا امید کند! احتمالا شما هم از عده ای شنیده اید که اگر عینکی هستی قید خلبانی را بزن! یا مثلا شنیده باشید که اگر حتی 1 دندان پر کرده هم داشته باشی تو را در همان ابتدای کار مردود می کنند!

به هیچ عنوان به این خطابه ها گوش نکنید! دندان پر کرده لزوما منجر به مردود شدن نمی شود و چشمان عینکی نیز با جراحی قابل درمان هستند. بعلاوه حتی خود شماره عینک و یا آستیکمات بودن چشم نیز خللی در این زمینه وارد نمی کند.

در اهمیت شغل خلبانی همین بس که از هر خلبان تا سن 40 سالگی سالیانه یکبار و از سن 40 سالگی تا 60 سالگی (سن بازنشستگی خلبان ها) هر شش ماه یکبار معاینات پزشکی بعمل می آید!

چگونه خلبان شویم؟

سن؟ مدرک تحصیلی؟ زبان انگلیسی؟ جنسیت؟

حدس می زنیم که جواب این سوالات را خود شما هم کم و بیش بدانید…

معمولا حداکثر سن برای استخدام در شرکت های هواپیمایی 26 سال است که البته شرایط برای آقایان شاید کمی سخت تر هم باشد چراکه باید از کارت پایان خدمت و یا معافیت دائم نیز برخوردار باشند. البته گاهی اوقات ممکن است شرایط متفاوت هم باشد؛ بطور مثال در آگهی استخدامی کمک خلبان در هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) که در اسفند ماه سال 96 منتشر شده بود، حداکثر سن 30 سال ذکر شده گردیده بود که خب طبعا خبر خوبی برای متقاضیان فعالیت در این حوزه از دنیای هوانوردی است.

خبر خوب این است که حداقل مدرک تحصیلی برای خلبان شدن دیپلم است اما خبر بد این است که اخذ مدارک مختص دوره های خلبانی که در ادامه ذکر خواهند شد، کمی زمان‌بر و البته سخت‌تر از اخذ مدرک دیپلم است! به هر حال از قدیم گفته اند هر که طاووس خواهد، جور هندوستان کشد…

زبان انگلیسی برای خلبانی هم که کاملا مشخص است! حتما باید تسلط خیلی خوب و عالی داشته باشید.

و اما مسئله جنسیت… در ایرلاین های خارجی مشکلی بابت موضوع جنسیت خلبان وجود ندارد. در کشور ما نیز بطور قانونی هیچ منعی بابت خلبان شدن خانم ها وجود ندارد و در آموزشگاه ها و مراکز تدریس دوره هوانوردی نیز خانم ها همواره حضور فعالی در کنار آقایان داشته اند. تنها شبهه موجود در ذهن شما شاید عدم جا افتادن کاملا شفاف موضوع خلبان شدن خانم ها یا سلیقه ای بودن استخدام ایرلاین ها در این خصوص باشد که باید این نوید را به شما بدهیم که چنین موضوعی کاملا صحت ندارد! در همان آگهی استخدام هواپیمایی ایران ایر برای شغل کمک خلبانی خانم ها نیز امکان ثبت نام برای شرکت در آزمون را داشتند و مطمئنا در آگهی های استخدامی آینده ایرلاین های ایرانی بعید است خانم ها با چنین محدودیتی مواجه شوند.

این موضوع را هم حتما می دانید که در یکی از ایرلاین های داخلی کشورمان یک خلبان زن فعالیت دارد که احتمالا صحبت های وی را نیز در ویژه برنامه های تلویزیونی شنیده اید؛ مطمئنا خانم های زیادی نیز در حال تحصیل در شغل خلبانی هستند که بعید نیست عده بیشتری از آنها را تا سالیان نه چندان دور در ایرلاین های کشورمان ببینیم؛ پس از این بابت نیز خانم ها نا امید نباشند…

چگونه خلبان شویم؟

چطور آموزش ببینیم؟

خب… می رسیم به بخش اصلی یعنی آموزش کلاس های خلبانی. در کشور ما سه راه برای طی کردن کلاس های خلبانی وجود دارد:

راه اول شرکت در کنکور در کنکور سراسری، انتخاب کد رشته خلبانی و کسب نمره علمی لازمه جهت معرفی برای معاینات پزشکی، گزینش و در انتها تحصیل در دانشکده مربوطه است. ظاهرا در حال حاضر تنها دانشگاهی که در کشور در رشته خلبانی دانشجو می پذیرد، دانشکده شرکت هواپیمایی کشور متعلق به وزارت راه و ترابری است. باید به این نکته اشاره کنیم که اگر شما از این راه قصد دارید تحصیل خود را در رشته خلبانی شروع کنید، لازم است تا علاوه بر برخوداری از مدرک دیپلم متوسطه (استثناء فقط رشته ریاضی)، دارای مدرک پیش دانشگاهی نیز باشید.

تحصیل در این دانشکده دو ویژگی بسیار شاخص دارد:

  1. پس از گذراندن دوره تحصیلی 4 ساله و در صورت کسب نمرات رضایت بخش شرکت هواپیمایی کشور شما را به استخدام خودش در آورده و در ابتدا بعنوان کمک خلبان در یکی از ایرلاین های ایرانی مشغول به کارتان خواهد کرد. و البته از آنجایی که دانشکده هواپیمایی کشور اصولا یک مرکز آموزشی دولتی است، هزینه های تحصیل در آن به مراتب کمتر از هزینه های تحصیل در آموزشگاه های آزاد خلبانی است. لذا اگر قصد قبولی در این دانشکده را دارید، باید سخت تلاش کنید…
  2. و اما راه دوم که تنها مختص آقایان است و البته شاید مورد توجه عده زیادی از آقایان نیز قرار داشته باشد، استخدام در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران و تحصیل در دانشگاه نیروی هوایی (دانشگاه شهید ستاری) است.

یکی از جذابیت های تحصیل در رشته خلبانی آن هم به این نوع، تجربه هدایت جنگنده های نیروی هوایی است؛ بدین معنا که شما ابتدا خلبان هواپیماهای نظامی خواهید شد و در صورت تمایل می توانید پس از مدتی جهت خروج از ارتش برای طی کردن آموزش های اضافی لازمه برای هواپیماهای مسافربری و در نهایت رسیدن به رویای کودکی‌تان اقدام کنید. از جمله مزیت های این روش عدم نیاز به پرداخت هزینه تحصیل است اما شاید نظامی شدن که قواعد خاص خودش را دارد، مورد رضایت هر کسی نباشد و شاید عده ای نیز از خطرات احتمالی غیر قابل اجتناب پرواز با هواپیماهای جنگنده هراس داشته باشند!

و البته راه سوم که عمومی ترین و رایج ترین راه تحصیل در رشته خلبانی در ایران و جهان است، چیزی نیست جز تحصیل در آموزشگاه های آزاد خلبانی… شما می توانید با تحصیل در این دانشگاه انواع مدارک معتبر خلبانی را دریافت کرده و به رویای خود برسید! البته باید به دو نکته مهم در خصوص این نوع تحصیل نیز اشاره کنیم:

اول اینکه وضعیت استخدام خلبان در میان ایرلاین های داخلی کشورمان چندان جالب توجه نیست و کم نیستند افرادی که دارای مدارک معتبر خلبانی و ساعت های آموزشی پروازی بالا هستند اما هنوز نتوانسته اند در هیچ یک از ایرلاین های کشورمان مشغول بکار شوند.

و دوم اینکه هزینه تحصیل در آموزشگاه های آزاد بسیار بسیار بالاست و پرداخت چنین هزینه هایی از عهده هر کسی بر نمی آید؛ تقریبا می توان گفت که تا سال 96 حداقل مبلغی که برای اخذ مدرک خلبانی هواپیماهای مسافربری متقاضیان باید پرداخت می کردند، بیش از 100 میلیون تومان بود!

چگونه خلبان شویم؟ ارتش

گواهینامه های لازم برای یک خلبان

بطور کلی شما برای خلبان شدن نیاز به دو تا سه گواهینامه دارید:

  1. گواهینامه PPL: نخستین گواهینامه ای که در دوره تحصیل خلبانی خود باید اخذ کنید گواهینامه PPLمخفف عبارت Private Pilot’s Licenceاست. شما در صورت اخذ این مدرک مجوز پرواز با هواپیماهای شخصی را خواهید داشت. برای اخذ این نوع مدرک لازم است تا حداقل 50 ساعت تجربه پرواز را پشت سر بگذارنید؛ گفتنی است که عده قابل توجهی از علاقه مندان به خلبانی تنها جهت پرواز با هواپیماهای شخصی برای تفریح و طی کردن مسافت های کوتاه به اخذ این گواهینامه بسنده می کنند.
  2. گواهینامه CPL: اخذ گواهینامهCPLیا خلبانی بازرگانی برای هدایت هواپیماهای مسافربری و باربری از ایرباس و بوئینگ گرفته تا بمباردیه، ATRو… لازم و ضروری است. CPLمخفف عبارت Commerical Pilot’s Licence است و برای اخذ این گواهینامه نیاز به طی کردن 100 ساعت پرواز هستید.
  3. گواهینامه IR: گواهینامه IRیا Instrument Ratingدوره نحوه عملکرد ابزارآلات دقیق پروازی است که برای کار در هر ایرلاینی نیازمند این گواهینامه خواهید بود؛ میزان ساعت پروازی لازم برای اخذ این مدرک نیز 50 ساعت است.

برای خلبان شدن چه چیزهای دیگری باید بدانیم؟

  • اگر فردی وابسته به خانواده هستید و نمی توانید دوری از همسر، فرزندان و خانواده خود را به هیچ عنوان تحمل کنید، مطمئنا نمی توانید در کسوت خلبانی زندگی آرامی داشته باشید! ساعت کار کادر پروازی از خلبانان گرفته تا مهماندارن، کادر مراقبت پرواز و… هیچ‌گاه بطور دقیق مشخص نیست و گاهی ممکن است ساعت های بسیار زیادی را از خانواده خود دور باشید.
  • برای اینکه مجوز خلبانی خود را تمدید کنید، هر 8 ماه باید به شبیه ساز پرواز بروید که البته برای هدایت هواپیماهایی نظیر بوئینگ 777 این مقدار به 6 ماه تقلیل پیدا می کند.
  • هر خلبان برای پرواز با یک هواپیمای خاص باید دوره های تایپ تخصصی آن هواپیما را که بین 8 تا 12 ماه متغیر است، طی کند.
  • حقوق خلبانان در ایرلاین های ایرانی ماهانه بین 4 تا 20 میلیون تومان بسته به نوع هواپیما، سابقه کاری، مسافت پروازی، مقاصد داخلی یا خارجی و… متغیر است.

امیدواریم از میان شما علاقه‌مندان به خلبان شدن، خلبانان زبده ای همچون کاپیتان هوشنگ شهبازی را در آینده‌ای نه چندان دور در ایرلاین های کشورمان ببینیم…

Summary
Review Date
Reviewed Item
How to become a pilot
Author Rating
51star1star1star1star1star

9 دیدگاه

  1. سلام خسته نباشید . برای جدایی از خلبانی ارتش و قرار گرفتن در جرگه خلبانان مسافربری طبعا شرایطی نیاز است مثلا انصراف از ارتش جریمه و حتی زندان دارد البته طبق شنیده ها . آیا این شرایط برای استعفا از خلبانی ارتش و عضویت در ایرلاین های مسافربری هم وجود دارد؟

    1. درخصوص قوانین این چنینی ارتش باید از افراد مطلع سوال کنید اما تا اونجایی که ما اطلاع داریم معمولاً ارگان های نظامی بصورت پیمانی 5-6 ساله هم استخدام دارن و بعد از به اتمام رسیدن این مدت می‌تونید بدون نیاز به استعفا از اون ارگان خارج بشین

  2. سلام خسته نباشيد ميخواستم بپرسم برأي وارد شدن به عرصه هوانوردي و لزوما خلباني با توجه ب اين ك من دخترم بهتره از هنرستان هوانوردي شروع كنم يا از رشته نظري برم و كنكورمو دانشگاه هوانوردي بزنم؟🙏🏻

    1. عرض ادب…
      خوبیه نظری خوندن در دبیرستان اینه که اگر وسط های راه نظرتون کلاً عوض شد، خب برای دانشگاه می تونید به فکر رشته های دیگه هم باشین… اما هنرستان رفتن هم یک ویژگی بارز داره و اون اینه که چند سال بیشتر از بقیه با حوزه هوانوردی درگیر هستین و به قول قدیمی‌ها از پایه قوی میاین بالا… 🙂
      اما من شخصاً ترجیح میدم رشته نظری(ریاضی فیزیک) بخونم و برای دوره دانشگاه برای خلبانی اقدام کنم؛ با توجه به اینکه خلبان شدن شرایط یک مقدار سختی داره و اواسط راه خیلی ها تصمیم دیگه ای برای ادامه راه می گیرن، شاید شروع کردن از دانشگاه انتخاب بهتری باشه!

  3. سلام خسته نباشید
    یک سوال داشتم
    1.ایا میگن برای خلبانی باید پارتی داشته باشی راسته یا نه.
    2. الان شما داخل مطالبتون نوشته مدرک مورد نظر دیپلم پس چرا باز نوشتید کنکور سراسری برای دیپلم کنکور نمی خواد؟
    3. ایا استخدام در شرکت ها هواپیمایی اسان است؟

    1. سلام؛ ممنون از شما
      1. نه می تونم تایید کنم و نه تکذیب! اما اصولاً بی تاثیر هم نیست که البته نباید باعث بشه فکر کنین بقیه نمی تونن خلبان بشن!
      2. ما سه راه معرفی کردیم؛ الف) مدرک دیپلم بگیرین و برین آموزشگاه های آزاد و دوره خلبانی رو طی کنید. ب) در کنکور سراسری شرکت کنید و در رشته خلبانی تحصیل کنید. ج) ابتدا خلبان جنگنده بشین. در مورد گزینه “ب” ما اصلا نگفتیم کنکور نمیخواد! اصلا امکان نداره بدون کنکور بتونید برید دانشگاه و رشته خلبانی بخونید!
      3. معمولاً شرکت های هواپیمایی سابقه کاری هم میخوان که خب خیلی ها ندارن! البته برخی شرکت های هواپیمایی مثل ایران ایر ابتدا استخدام میکنن و بعد خودشون آموزش های تخصصی رو به شرط تعهد همکاری چند ساله ارائه میدن که واقعا گزینه ایده آلی هست… در هر صورت استخدام در شرکت های هواپیمایی به عنوان خلبان، کار آسونی نیست! باید شرایط صنعت هوانوردی رو هم در نظر بگیرین و تلاش خودتون هم واقعا با شوق و علاقه خیلی خیلی زیاد باشه 🙂

  4. با تشکر از مطالب بسیار آموزنده
    اگر امکان داره در مورد خلبان شدن در ترکیه نیز مطلبی به اشتراک بگذارید.
    🙏🙏

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *